Η φετινή επανέκδοση των δύο ομηρικών επών από τις εκδόσεις Κάκτος ήταν η ιδανική αφορμή για να τα πιάσω ξανά στα χέρια μου. Πρόκειται για δύο βιβλία που αξίζει να υπάρχουν σε κάθε βιβλιοθήκη, είτε τα διαβάζει κανείς για πρώτη φορά είτε επιστρέφει σε αυτά έπειτα από χρόνια.
Η «Ιλιάδα» μάς μεταφέρει στις τελευταίες ημέρες του Τρωικού Πολέμου. Στις σελίδες της συναντάμε την οργή του Αχιλλέα, την αξιοπρέπεια του Έκτορα, την αγωνία της Ανδρομάχης και έναν κόσμο όπου η δόξα, η απώλεια και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια βρίσκονται συνεχώς σε σύγκρουση. Όσο κι αν αλλάζει ο κόσμος, τα συναισθήματα αυτών των ανθρώπων παραμένουν αναγνωρίσιμα.
Η «Οδύσσεια» ακολουθεί έναν διαφορετικό δρόμο. Ο πόλεμος έχει τελειώσει και ο Οδυσσέας ξεκινά το μεγάλο ταξίδι της επιστροφής. Ο νόστος είναι η ψυχή αυτού του έπους. Δεν είναι μόνο η επιθυμία να φτάσει στην Ιθάκη· είναι η ανάγκη να επιστρέψει στους ανθρώπους που αγαπά και στη ζωή που άφησε πίσω του. Ίσως γι’ αυτό το ταξίδι του εξακολουθεί να μας αγγίζει. Όλοι, με τον δικό μας τρόπο, αναζητούμε κάποτε τη δική μας Ιθάκη.
Αυτόν τον καιρό η «Οδύσσεια» βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο χάρη στη νέα κινηματογραφική μεταφορά της. Δεν την έχω δει ακόμη και, όσο περνούν οι μέρες, αναρωτιέμαι αν τελικά θα τη δω. Όχι γιατί δεν με ενδιαφέρει, αλλά γιατί φοβάμαι μήπως χαθούν οι εικόνες που έχω δημιουργήσει όλα αυτά τα χρόνια διαβάζοντας τον Όμηρο. Μου αρέσει να φαντάζομαι μόνη μου τον Οδυσσέα, τις Σειρήνες, την Κίρκη και την Ιθάκη. Η λογοτεχνία έχει αυτό το μοναδικό χάρισμα: αφήνει χώρο στη φαντασία του αναγνώστη, κι αυτό είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να αντικαταστήσει οποιαδήποτε κινηματογραφική παραγωγή.
Ίσως τελικά να δω την ταινία, ίσως και όχι. Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια» παραμένουν δύο από τα σημαντικότερα έργα που γράφτηκαν ποτέ. Και κάθε νέα έκδοσή τους μάς θυμίζει ότι οι μεγάλες ιστορίες δεν ανήκουν στο παρελθόν.
