Ήταν η δεκαετία που η Ελλάδα ανακάλυψε ότι η μουσική μπορεί να φτιαχτεί και χωρίς κιθάρες ή μπουζούκια, αρκεί να έχεις ένα καλό sequencer, αρκετή υπομονή για να φορτώσουν οι δισκέτες στο Akai sampler και μια γερή δόση άγνοιας κινδύνου.
Οι Προφήτες του Synthesizer και η Αστική Ποίηση
Στις αρχές των 90s, ενώ η πλειοψηφία των Ελλήνων ανακάλυπτε τα «σκυλάδικα πολυτελείας» και το grunge, κάποιοι τύποι κλείνονταν σε υπόγεια γεμάτα πολύπριζα και αναλογικά μηχανήματα. Οι Stereo Nova (Κωνσταντίνος Βήτα, Μιχάλης Δέλτα, Αντώνης Πι) το 1992 κυκλοφορούν το ομώνυμο άλμπουμ τους και η Αθήνα παθαίνει πολιτισμικό σοκ. Ήταν η πρώτη
φορά που κάποιος τόλμησε να ψιθυρίσει για την τσιμεντένια μοναξιά, τα λεωφορεία και τα κλειστά παράθυρα των πολυκατοικιών πάνω από breakbeats και minimal synths. Το Ασύρματος
Κόσμος (1994) και το Τέλσον (1996) έγιναν τα ευαγγέλια μιας ολόκληρης γενιάς που ένιωθε ότι δεν ταιριάζει στα «ορθάδικα», αλλά ήθελε να χορέψει με έναν τρόπο που να βγάζει νόημα.
Παράλληλα, η σκηνή άρχισε να αποκτά παρακλάδια. Ο Μιχάλης Δέλτα με τις σόλο κυκλοφορίες του (όπως το The Urban Hymns) άρχισε να χτίζει μια γέφυρα με την ευρωπαϊκή techno, ενώ οι In Trance 95 (Άλεξ Μαχαίρας και Νίκος Βελιώτης) έδιναν μια πιο σκοτεινή, industrial και EBM χροιά, αποδεικνύοντας ότι η ελληνική ηλεκτρονική μουσική μπορούσε να είναι και «μαύρη». Μην ξεχνάμε βέβαια τον Vangelis (Βαγγέλη Παπαθανασίου), ο οποίος αν και βρισκόταν ήδη στο δικό του μουσικό σύμπαν, το 1995 με το Voices θύμιζε σε όλους ότι ο «πατριάρχης» των synths είναι δικός μας, την ώρα που εμείς προσπαθούσαμε να καταλάβουμε τι είναι η Goa Trance και γιατί όλοι στο Λυκαβηττό φοράνε φωσφοριζέ γιλέκα.
Οι Ναοί της «Έκστασης» και η Rave Επανάσταση
Στα 90s, το clubbing δεν ήταν βραδινή έξοδος· ήταν επιχείρηση «σκούπα». Η Αθήνα μετατράπηκε σε μια απέραντη πίστα, με χώρους που σήμερα φαντάζουν θρυλικοί. Το Άλσος στο Πεδίον του Άρεως έγινε το επίκεντρο της rave επανάστασης. Εκεί, κάτω από τα δέντρα, χιλιάδες παιδιά με baggy παντελόνια και λευκά γάντια ανακάλυπταν τον υπνωτικό ήχο του Roland TB-303.
Μετά είχαμε το Faz στην πλατεία Μαβίλη (και αργότερα αλλού), το μέρος που έφερε το house στην Αθήνα και έκανε το clubbing να μοιάζει με ιεροτελεστία. Εκεί, ο DJ Petros (The Floor) και
άλλοι πρωτοπόροι «δίδασκαν» το κοινό, το οποίο ήταν ένα μωσαϊκό από μοντέλα, καλλιτέχνες και «παιδιά της νύχτας». Το Factory, το Camel Club και το Battery ήταν οι χώροι όπου ο ιδρώτας έσταζε από το ταβάνι και η μουσική ήταν τόσο δυνατή που ένιωθες τα μπάσα να αναδιατάσσουν τα εσωτερικά σου όργανα. Τότε διαμορφώθηκε η πραγματική «άποψη»: αν δεν άντεχες μέχρι τις 10 το πρωί για το after-party στο Lower ή σε κάποιο αυθαίρετο warehouse στην Πειραιώς ή στον Ασπρόπυργο, απλώς δεν ήσουν μέρος της ιστορίας.
Αυτά τα μαγαζιά δεν ήταν απλώς επιχειρήσεις. Ήταν τα «φίλτρα» της εποχής. Οι DJs, όπως ο G. Pal (στα πρώτα του βήματα), ο Lego ή ο Pascal, ήταν οι άνθρωποι που διαμόρφωναν το
γούστο μας. Χωρίς το διαδίκτυο να προσφέρει έτοιμες λίστες, τα μουσικά σεμινάρια της γενιάς αυτής παραδίδοντας στο dancefloor. Έπρεπε να πας κοντά στο booth, να προσπαθήσεις να
διακρίνεις το label του βινυλίου κάτω από τα strobelights και να πας την επόμενη μέρα στο δισκάδικο να το ζητήσεις. Έπρεπε να την ιδρώσεις τη φανέλα, από κάθε άποψη!
Labels: Το Ρίσκο πίσω από το Βινύλιο
Η δισκογραφία στα 90s ήταν μια ηρωική πράξη. Η FM Records με το sub-label Cyber Music ήταν η πρώτη που κατάλαβε ότι το rave δεν είναι μόδα, αλλά ανάγκη. Κυκλοφόρησε συλλογές
όπως το Cyber Rave που σήμερα θεωρούνται ιστορικά κειμήλια. Η Wipe Out Records έδινε βήμα σε πιο underground και πειραματικά σχήματα, ενώ η Elfish ήταν το καταφύγιο για όσους
ήθελαν η ηλεκτρονική τους μουσική να συνοδεύεται από μια δόση art-house αισθητικής. Η διανομή γινόταν σε δισκάδικα-τοπόσημα όπως το Discobole και το Metropolis. Εκεί, οι DJs
και οι «άρρωστοι» με τον ήχο περίμεναν το φορτηγό με τις εισαγωγές από το Λονδίνο ή το Άμστερνταμ. Labels όπως η Hitch-Hyke άρχισαν επίσης να εντάσσουν ηλεκτρονικούς ήχους
στον κατάλογό τους, προετοιμάζοντας το έδαφος για την έκρηξη που θα ακολουθούσε την επόμενη δεκαετία.
Η «Καλτίλα» και τα Media: «Σατανισμός και Ναρκωτικά»
Δεν μπορούμε να μιλάμε για τα 90s χωρίς να θυμηθούμε την αντιμετώπιση των media. Οι ειδήσεις της εποχής παρουσίαζαν τα rave parties ως σκοτεινά κέντρα διαφθοράς. Οι δημοσιογράφοι (συνήθως με σοβαρό, τρομοκρατημένο ύφος) αναρωτιούνται γιατί οι νέοι «κουνάνε τα χέρια τους σαν ανεμόμυλοι» και «γιατί πίνουν νερό με το λίτρο». Οι γονείς μας πίστευαν ότι η ηλεκτρονική μουσική είναι σατανισμός επειδή δεν είχε στίχους, κι εμείς προσπαθούσαμε να τους πείσουμε ότι το “Children” του Robert Miles ή το “Born Slippy” των
Underworld είναι η κλασική μουσική του 21ου αιώνα.
Ήταν η εποχή που η λέξη «rave» έγινε συνώνυμο του κινδύνου, οδηγώντας σε επικές επιδρομές της αστυνομίας στα λεγόμενα «παράνομα parties» στα Μεσόγεια ή σε εγκαταλελειμμένα εργοστάσια, όπου ο κόσμος απλώς ήθελε να χορέψει με 145 BPM μέχρι να βγει ο ήλιος. Δεν μπορούμε βέβαια και να μην αναφέρουμε το πολιτιστικό πλέον κειμήλιο της “Μάνας Raver”..if you know, you know.
Τα «Ιερά» Κειμήλια των 90s (Top 5)
– Stereo Nova, Ασύρματος Κόσμος, γιατί μας έμαθε να κλαίμε και να χορεύουμε
ταυτόχρονα.
– In Trance 95, Code of Obsession, η ελληνική απάντηση στους Depeche Mode και Front
242.
– Μιχάλης Δέλτα, Blue Emotions, η απόδειξη ότι η ελληνική techno μπορεί να σταθεί
έξω.
– Atmos, Headcleaner, (Ελληνικής καταγωγής) Καθόρισε τον ήχο της Goa Trance
παγκοσμίως.
Η Κληρονομιά του Θορύβου
Η δεκαετία του ’90 έκλεισε με την ηλεκτρονική μουσική να βγαίνει οριστικά από τα υπόγεια. Τα μεγάλα open-air parties στην παραλία της Βάρκιζας ή στον Λυκαβηττό προετοίμασαν το έδαφος για τα μεγάλα festivals των 00s (όπως το Synch). Ήταν η δεκαετία που μας έμαθε ότι ο ρυθμός είναι παγκόσμια γλώσσα και ότι η Αθήνα, μέσα στο χάος της, μπορούσε να παράγει ήχους που κοιτούσαν το μέλλον.
Ήταν άτσαλη, ήταν θορυβώδης, ήταν γεμάτη neon χρώματα και πολύ (πάρα πολύ) τζελ στα μαλλιά, αλλά χωρίς αυτήν, η ελληνική μουσική θα ήταν ακόμα κολλημένη στο 1980. Τα 90s μας
έδωσαν το δικαίωμα να ονειρευόμαστε ψηφιακά, ακόμα κι αν το μόνο που είχαμε ήταν ένα PC με Windows 95 και ένα modem που έκανε πέντε λεπτά για να κατεβάσει μια φωτογραφία.
Fun Fact: Αν δεν έχεις προσπαθήσει να εξηγήσεις σε θείο σου ότι το “Insomnia” των Faithless δεν είναι «μουσική για κομπιούτερ», δεν έζησες τα 90s στο έπακρο.
