- Μίλησέ μου αρχικά για το βιβλίο του Αχιλλέα ΙΙΙ. Πότε ήρθες πρώτη φορά σε επαφή μαζί του;
«Το βιβλίο του Αχιλλέα… Ήταν μια από εκείνες τις ευτυχείς, απρόσμενες συναντήσεις… Μιλούσα με μία συνάδελφο σκηνοθέτη, η οποία είχε στα σκαριά μια θεατρική απόδοση διηγημάτων του Αχιλλέα. Μόλις άκουσα ότι ένα από τα βιβλίο του είναι ένα παράδοξο λεξικό, της ζήτησα να μου τον γνωρίσει. Διάβασα το «Κομπλεξικό» του μονορούφι. Ήταν σαν να βρήκα έναν καθρέφτη για τις δικές μου καλλιτεχνικές ανησυχίες. Η ανάγκη μου για την ανατροπή των θεατρικών κωδίκων είχε βρει συνοδοιπόρο στην ανατροπή των λέξεων του Αχιλλέα!
- Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά του που σε έκαναν να πιστέψεις ότι είναι κατάλληλο υλικό για μια παράσταση;
«Καταρχάς, η ίδια η φύση της γλώσσας του. Ο Αχιλλέας δεν χρησιμοποιεί απλώς τις λέξεις· τις ανατέμνει, τις ανασυνθέτει, δημιουργεί ένα δικό του, εκρηκτικό λεξιλόγιο. Αυτή η συνεχής ροή νεολογισμών και οι παραμορφώσεις των λέξεων έχουν μια εγγενή θεατρικότητα, μια σχεδόν εικαστική διάσταση. Έπειτα, το χιούμορ του, αυτό το λεπτό, παράλογο, σουρεαλιστικό χιούμορ που σε κάνει να γελάς αλλά και να σκέφτεσαι. Και, τέλος, η θεματική του: η αποδόμηση της γλώσσας, η αποτυχία της επικοινωνίας—μια θεματική που αποτελεί τον πυρήνα της δικής μου αναζήτσης εδώ και χρόνια. Ήθελα να εξερευνήσω πώς αυτές οι “σπασμένες” λέξεις μπορούν να δημιουργήσουν νέους, απρόσμενους κόσμους στη σκηνή, και να αμφισβητήσω την ίδια τη φύση της επικοινωνίας. Πίστευα ότι η αποδόμηση της γλώσσας μπορεί να απελευθερώσει μια νέα, πιο αυθεντική μορφή επικοινωνίας, μια επικοινωνία που βασίζεται στο συναίσθημα και το ένστικτο.»
- Με τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης πώς προέκυψε η συνεργασία; Είχατε βρεθεί θεατρικά παλιότερα;
«Με τον Χρήστο τον Καπενή είχαμε συναντηθεί στο «Confess – Εξομολογηθείτε», και μάλιστα του είχα ζητήσει να καταπιαστεί με ένα άλλο ιδιόχειρα φτιαγμένο λεξικό. Με τον Μιχάλη τον Αναγνώστου, ήταν η πρώτη μας συνεργασία. Αλλά αυτό που έχει σημασία δεν είναι το παρελθόν, αλλά η παρούσα στιγμή. Και αυτή η στιγμή ήταν μαγική. Δημιουργήθηκε μια απίστευτη χημεία, ένας κοινός κώδικας επικοινωνίας, μια αμοιβαία εμπιστοσύνη που είναι απαραίτητη για μια τέτοια, ριψοκίνδυνη πειραματική διαδικασία. Ήταν σαν να είχαμε βρεθεί όλοι στην ίδια “συχνότητα”, έτοιμοι να εξερευνήσουμε το άγνωστο μαζί. Αυτή η εμπιστοσύνη ήταν που μας επέτρεψε να πειραματιστούμε, να κάνουμε λάθη, να αμφισβητήσουμε τα πάντα, και τελικά να δημιουργήσουμε κάτι νέο και αυθεντικό.»
- Η μουσική και τα τραγούδια του Σπύρου Γραμμένου αποτελούν βασικό κομμάτι της παράστασης. Πώς γεννήθηκε η όλη ιδέα συμμετοχής του στο έργο της ομάδας;
«Ο Σπύρος! Ήταν η πρώτη μου σκέψη όταν διάβασα το βιβλίο. Το χιούμορ του, η ανατρεπτικότητά του, ο τρόπος που παίζει με τις λέξεις, η ικανότητά του να συνδυάζει το σοβαρό με το γελοίο, ταιριάζει απόλυτα με το πνεύμα του “Κομπλεξικού”. Του πρότεινα να συνεργαστούμε και δέχτηκε αμέσως. Και το αποτέλεσμα είναι… “εκρηκτικό”, όπως είπα και πριν! Η μουσική του δεν είναι απλώς συνοδεία, είναι ένας χαρακτήρας, ένας συν-δημιουργός, που δίνει μια νέα, ηχητική διάσταση στην παράσταση. Ο Σπύρος κατάφερε να μετατρέψει τις “σπασμένες” λέξεις σε μουσική, να δημιουργήσει έναν ήχο που είναι ταυτόχρονα παράλογος και συγκινητικός.»
- Έχω μεγάλη περιέργεια να μάθω πώς περνούσατε στις πρόβες, δεδομένου ότι η τελική μορφή της παράστασης προέκυψε και από τη δουλειά της ομάδας. Κρίνοντας από το σκηνικό αποτέλεσμα, πρέπει να γελούσατε πολύ!
«Πολύ! Πάρα πολύ! Οι πρόβες μας ήταν μια συνεχής βουτιά στο παράλογο. Πειραματιζόμασταν, αυτοσχεδιάζαμε, γελούσαμε με τις δυσκολίες μας, με τις λέξεις που “σπάγαμε”, με τις παράλογες καταστάσεις που δημιουργούσαμε. Ήταν μια διαδικασία απίστευτα δημιουργική, απελευθερωτική, και, ναι, το γέλιο ήταν βασικό συστατικό! Αλλά το γέλιο αυτό δεν ήταν επιφανειακό· ήταν ένα γέλιο ανακούφισης, ένα γέλιο που προέκυπτε από την απελευθέρωση από τους κανόνες και τις συμβάσεις. Ήταν ένα γέλιο που μας επέτρεψε να δούμε την πραγματικότητα με νέα μάτια, να αμφισβητήσουμε τα πάντα, και τελικά να δημιουργήσουμε κάτι νέο και αυθεντικό.»
- Υπήρξε κάποια «ενότητα» λέξεων από τις θεματικές που χαράξατε — τα Ερωτικά, τα Πολιτικά, τα Ζώα — που σας δυσκόλεψε περισσότερο ή που σας εξέπληξε στην όλη διαδικασία;
«Δεν θα έλεγα ότι μας δυσκόλεψε, αλλά μας εξέπληξε… τα “Πολιτικά”. Ο τρόπος που ο Αχιλλέας αποδομεί την πολιτική γλώσσα, τα κλισέ, τον ξύλινο λόγο… ήταν απίστευτα εύστοχος και καυστικός. Και, ταυτόχρονα, απίστευτα αστείος. Ήταν σαν να βλέπαμε την πραγματικότητα να “σπάει” μπροστά στα μάτια μας, και να γελάμε με την καρδιά μας. Αυτή η αποδόμηση της πολιτικής γλώσσας ήταν μια πράξη αντίστασης, μια πράξη αμφισβήτησης της εξουσίας, και ταυτόχρονα μια πράξη απελευθέρωσης από τους κανόνες και τις συμβάσεις.»
- Στο έργο και στη σκηνή, οι λέξεις θρυμματίζονται και ενώνονται ξανά, γίνονται αντικείμενο ενός παιχνιδιού. Πόσο απελευθερωτικό είναι αυτό και πόσο πιστεύετε ότι βρίσκεται μέσα στην ίδια τη φύση του ανθρώπου να «αναπλάθει» συνεχώς τη γλώσσα του;
«Πάρα πολύ απελευθερωτικό! Όταν “σπας” τις λέξεις, “σπας” και τα νόημά τους, τις συμβάσεις, τους κανόνες. Και αυτό σου δίνει μια απίστευτη ελευθερία να δημιουργήσεις κάτι νέο, κάτι δικό σου. Είναι ένας τρόπος να διεκδικήσουμε την ελευθερία μας, να αμφισβητήσουμε την πραγματικότητα, να δημιουργήσουμε νέους, απρόσμενους κόσμους. Είναι ένας τρόπος να βρούμε μια πιο αυθεντική μορφή επικοινωνίας, μια επικοινωνία που βασίζεται στο συναίσθημα και το ένστικτο.»
- Το έργο «κλείνει» το μάτι στη σύγχρονη κοινωνία, που είναι μονίμως διασυνδεδεμένη και σε επικοινωνία, χωρίς ουσιαστικό νόημα πολλές φορές. Τι θέλεις να «πάρει» ο θεατής μαζί του φεύγοντας;
«Δεν θέλω να “πάρει” κάτι συγκεκριμένο. Θέλω απλά να… “ξεβολευτεί”! Θέλω να φύγει από το θέατρο και να αναρωτηθεί: “Τι ακούσαμε;”, “Τι είδαμε;”, “Πώς μιλάμε;”, “Πώς επικοινωνούμε;”. Αν το πετύχουμε αυτό, τότε έχουμε πετύχει! Θέλω να προκαλέσουμε μια συζήτηση, μια αμφισβήτηση, μια νέα, πιο συνειδητή στάση απέναντι στη γλώσσα και την επικοινωνία. Θέλω να συνειδητοποιήσουν οι θεατές ότι η γλώσσα δεν είναι απλώς ένα εργαλείο, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που πρέπει να τον φροντίζουμε και να τον ανανεώνουμε.»
- Πόσο καιρό δουλέψατε ως ομάδα με το υλικό και πόσες δοκιμές και αλλαγές χρειάστηκαν μέχρι να πείτε «αυτό είναι»;
«Δουλέψαμε περίπου δυόμιση μήνες. Ήταν μια διαδικασία συνεχούς πειραματισμού, δοκιμών, αλλαγών. Πολλές φορές λέγαμε “αυτό είναι” και την επόμενη μέρα το αλλάζαμε! Ήταν μια διαδικασία “ανοιχτή”, μέχρι την τελευταία στιγμή. Αλλά αυτή είναι η ουσία του πειραματικού θεάτρου: η συνεχής αναζήτηση, η συνεχής ανανέωση, η συνεχής διεκδίκηση του νέου. Κι αυτό που ήταν υπέροχο σ’ αυτήν την δουλειά ήταν οι συνεργάτες. Ο Αλέξανδρος ο Σταυρόπουλος, ο χορογράφος μας, ήταν μαζί μας σχεδόν καθημερινά και με το μοναδικό του ταλέντο έδωσε κίνηση στα σώματά μας. Ο φωτιστής μας, ο Δημήτρης ο Κουτάς, είδε ένα πρώτο πέρασμα και αμέσως επικοινώνησε με την ουσία της παράστασης.
- Επόμενα σχέδια της ομάδας; Με τι θα καταπιαστείτε στη συνέχεια;
«Επόμενα σχέδια… έχουμε πολλά! Αυτόν τον καιρό ετοιμάζουμε μια νέα παράσταση, με προσωρινό τίτλο “Stuff Matters”. Θα εξερευνήσουμε τον υλικό κόσμο, τη σχέση μας με τα “πράγματα” που μας περιβάλλουν. Θέλουμε να εξερευνήσουμε πώς τα υλικά δημιουργούν νόημα, πώς επηρεάζουν τη ζωή μας, πώς μας συνδέουν με τον κόσμο.
- Για το τέλος, θέλω να μου πεις ποια είναι δική σου αγαπημένη λέξη από το «Κομπλεξικό» και γιατί!
Από τις αγαπημένες λέξεις μου είναι το «γε-road trip», κι αυτό γιατί νοιώθω πολύ τρυφερά για τα γεροντάκια! Πιο πολλά δεν θα πω. Θα σας αφήσω να τα ανακαλύψετε!
