Δεν είναι ξεκάθαρο αν το Kaili Blues είναι μια ιστορία για το ταξίδι του Chen στο Zhenyuan, ένα όνειρο ή και τα δύο, καθώς εξερευνά έναν κόσμο όπου οι διακρίσεις ανάμεσα σε παρόν, παρελθόν και μέλλον παύουν να υφίστανται.
Από την εναρκτήρια σκηνή του Kaili Blues, του σκηνοθέτη Bi Gan, βρισκόμαστε ήδη σ’ ένα ασυνεχές πεδίο, καθώς σκοτάδι και φως εναλλάσσονται, όπως όταν flashback μνήμης και όνειρα εισχωρούν σε μια σκέψη του παρόντος.
Ο Chen είναι γιατρός, ποιητής και πρώην κατάδικος που ζει στο Kaili. Θα φύγει για το Zhenyuan αναζητώντας τον μικρό Weiwei και τον ετοιμοθάνατο Airen. Στην τηλεόραση προβάλλεται μια εκπομπή αφιερωμένη στην τελευταία ποιητική συλλογή του με τίτλο Roadside Picnic. Αυτός είναι, επίσης, ο τίτλος ποιητικής συλλογής του σκηνοθέτη, δανεισμένος από το μυθιστόρημα των αδελφών Strugatsky, στο οποίο βασίζεται το Stalker του Andrei Tarkovsky. Ο Chen είναι κι αυτός ένας stalker, ένας περιπλανώμενος στα πεδία της μνήμης και του ονείρου όπως αντίστοιχα ο ήρωας της ταινίας του Tarkovsky στη Ζώνη. Η οργανικότητα με την οποία ο Bi Gan, που κατάγεται κι ο ίδιος από το Kaili, ενσωματώνει αυτές τις σχέσεις στην ιστορία, αποκαλύπτει ότι βρισκόμαστε μπροστά στον ψυχικό χώρο μιας πολλαπλής συνείδησης απλωμένης στον χρόνο.
«Ανοίγοντας όπως πριν τη γκαρνταρόμπα του σώματος,
Μόρια νερού ταξιδεύουν μέσα στις ίνες»²
Ο Bi Gan σκηνοθετεί με υπνωτιστικό τρόπο μια ποιητική τομογραφία από παρόν, θραύσματα μνήμης και όνειρα που ξεδιπλώνουν την ύπαρξη του Chen. Σταδιακά απομακρύνεται από τη συμβατική αφήγηση και εισέρχεται σ’ έναν χώρο όπου η μνήμη αποκτά υλική παρουσία.
Αυτή η ανάσυρση της μνήμης στην επιφάνεια μοιάζει να προοικονομείται με τον χειρουργικά ακριβή χορό ενός εκσκαφέα που προμηνύει την καταβύθιση στο αχρονικό τοπίο της νόησης, στα μνημο-ονειρικά πεδία του Chen. Σ’ ένα από αυτά τα όνειρά του θα περιηγηθούμε πάνω στη ζωγραφική παράσταση ενός υφάσματος με θέμα τους μουσικούς του πνευστού Lusheng από τη λαϊκή παράδοση της περιοχής, δάσκαλος του οποίου είναι κι ο Airen, που ο Chen αναζητά στο Zhenyuan. Εισερχόμαστε άραγε σε μια Ζώνη πραγμάτωσης επιθυμιών; Θα ξυπνήσουμε μαζί με τον Chen στο Dangmai, την ποιητική επικράτεια της Διαμαντένιας Σούτρα.
Εκεί είναι που θα ξεκινήσει ένα 40λεπτο μονοπλάνο που θ’ ακολουθήσει τον Chen κι ένα νεαρό, τη μοτοσικλέτα του οποίου μισθώνει. Ξαφνικά, η κάμερα, κόβοντας δρόμο, θα αυτονομηθεί, ως νέος χαρακτήρας στην ταινία κι ο χώρος του Dangmai θα πτυχωθεί σαν επιφάνεια δύο διαστάσεων, όπως ένα φύλλο χαρτί.
Και είναι αυτή ακριβώς η αναδίπλωση που θα φέρει στην επιφάνεια μια διαφορετική κατανόηση της σχέσης εσωτερικού κι εξωτερικού, η οποία συναντάται και στη σκέψη του Γάλλου φιλόσοφου Gilles Deleuze.
Για τον Deleuze, στο The Fold: Leibniz and the Baroque, είναι οι πτυχώσεις του εξωτερικού που δημιουργούν, στην πράξη, το εσωτερικό· στην πραγματικότητα, η υποκειμενικότητα είναι μια συνάθροιση πτυχώσεων που, ως σύνολο, δημιουργούν την τοπολογία του εαυτού.
Αντίστοιχα, στο Kaili Blues, οι μνήμες του Chen ξεδιπλώνονται στην πραγματικότητα γύρω του. Στο Dangmai δεν μεταβαίνουμε γραμμικά από στιγμή σε στιγμή της ιστορίας, αλλά από πτυχή σε πτυχή χρόνου και μνήμης. Το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον συνυπάρχουν στην ίδια συνειδησιακή επιφάνεια, θυμίζοντας μια άλλη αναφορά του Deleuze: αυτή της Λωρίδας του Möbius που διαθέτει μία μόνο πλευρά κι ένα μόνο όριο. Λόγω της κατασκευής της δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού και οτιδήποτε τη διασχίζει επιστρέφει στο σημείο εκκίνησης. Στην κίνηση της Yangyang, μιας κατοίκου της περιοχής, θα διασχίσουμε μαζί της μια τέτοια επιφάνεια. Το Dangmai είναι ένας άχρονος χώρος και, ίσως περισσότερο απ’ όλα, ένα νοητικό τοπίο.
Επιπρόσθετα, αυτό το πεδίο μνήμης κι επιθυμίας, αναιρώντας τη διάκριση ανάμεσα σε εσωτερικό κι εξωτερικό, φέρνει στο νου τη Ζώνη από το Stalker του Tarkovsky. Η Ζώνη είναι μια ζωντανή ψυχική επιφάνεια που δεν διασχίζεται γραμμικά. Όπως εκεί αποκαλύπτονται οι εσωτερικές επιθυμίες που πηγάζουν από τα απύθμενα ψυχικά βάθη όσων βρίσκονται εκεί, στο Dangmai ο Chen θα συναντήσει μια γυναίκα που μοιάζει στη Zhang Xi, τη σύντροφό του που πέθανε όσο αυτός ήταν στη φυλακή. Εκείνη δεν τον γνωρίζει, αυτός όμως της τραγουδά ένα τραγούδι που της χρωστούσε από παλιά. Δίπλα τους στέκεται η ενήλικη εκδοχή του Weiwei με ζωγραφισμένο ένα ρολόι στο χέρι του. Ο χρόνος στο σύμπαν του Kaili Blues μοιάζει να αποκαλύπτει ότι η γραμμικότητα που ορίζει τις ζωές μας δεν είναι τίποτε άλλο από μια κατασκευή.
Κι αν αυτό ισχύει, τότε η συνάντηση με τη Zhang Xi και η παρουσία του ενήλικου Weiwei, μολονότι αρχικά φαίνεται ν’ αναιρούν την παραδοχή της Διαμαντένιας Σούτρα με την οποία ξεκινάει η ταινία, στην πράξη εικονοποιούν τη βαθύτερη ουσία της. Το Dangmai είναι σαν φωτογραφικό χαρτί, πάνω στο οποίο εμφανίζεται όλο το γίγνεσθαι της ύπαρξης του Chen, οι μνήμες, τα όνειρα και οι επιθυμίες του.
«Όταν το σώμα σου εκτεθεί στο φως μου.
Η επανένωσή μας είναι σαν ένας σκοτεινός θάλαμος»²
Η αναχώρηση του Chen θα επαναφέρει φαινομενικά τη ροή του χρόνου στη γραμμική αντίληψη που έχουμε γι’ αυτόν. Θα φτάσει στον τελικό του προορισμό, στο Zhenyuan, όπου με τη βοήθεια ενός ζευγαριού κυαλιών, που του είχε δώσει η ενήλικη εκδοχή του Weiwei, θα δει από μακριά τον μικρό ανιψιό του ξανά στην αληθινή του ηλικία. Ο Airen έχει πια πεθάνει και οι μουσικοί Lusheng θα παρελάσουν πένθιμα προς τιμήν του.
Στην επιστροφή του Chen στο Kaili, ο χρόνος θα αποσταθεροποιηθεί εκ νέου. Ό,τι συνέβη στο Dangmai ήταν πραγματικό.
² Roadside Picnic, Bi Gan (από την ταινία)
