Όχι ως μια νέαεπανερμηνεία ή ανατρεπτική ματιά στο κλασικό κείμενο(που και πάλι θα έβρισκε τρομερά γόνιμο έδαφος στον απόηχο μιας επικαιρότητας που δε σταματά να τροφοδοτείται από γυναικοκτονίες και εγκλήματα πάθους), αλλά ως ιστορική αναβίωση της αρχικής παραγωγής που παρουσιάστηκε στην Οπερά Κομίκ του Παρισιού στις 3 Μαρτίου 1875. Μια αναβίωση που σήμανε και αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος του κοινού, όπως φάνηκε από εκπληκτικά γρήγορο sold out, στις αρχικές αλλά και στις επιπλέον παραστάσεις που προστέθηκαν στη συνέχεια, δικαιώνοντας την τολμηρή αυτή επιλογή, που θα κινδύνευα υπό άλλες συνθήκες να χαρακτηριστεί ως «πισωγύρισμα».
Στην προκειμένη, όμως, πρόκειται για μια πιστή, τεκμηριωμένη και αρτιότατα σχεδιασμένη παράσταση στην κάθε της λεπτομέρεια, η οποία δίνει στο κοινό του σήμερα να απολαύσει ένα από τα γνωστότερα έργα της όπερας, με την αίγλη μιας άλλης εποχής. Μέσα από εκτεταμένη μελέτη των εγχειριδίων σκηνοθεσίας καθώς και των σχεδίων κοστουμιών και σκηνικών της ιστορικής πρώτης παράστασης, το Παλατσέτο Μπρου Τζάνε – Κέντρο Γαλλικής Ρομαντικής Μουσικής δημιούργησε μια μοναδική ανασύνθεση της παράστασης, διατηρώντας τα εντυπωσιακά σκηνικά και κοστούμια που είχε επιβλέψει προσωπικά ο Ζωρζ Μπιζέ πριν από 151 χρόνια.
Ο Γάλλος σκηνοθέτης Ρομάν Ζιλμπέρ κατάφερε να κερδίσει το δυσκολότερο στοίχημα: να κινηθεί μέσα στα πλαίσια της ιστορικής τεκμηρίωσης χωρίς να δίνει στο κοινό την αίσθηση ότι παρακολουθεί ένα «παλιακό», σχεδόν μουσειακό θέαμα, αλλά αντίθετα, πετυχαίνοντας ένα άκρως ζωντανό αποτέλεσμα, όπως ταιριάζει στην ίδια την Κάρμεν! Εκεί όπου οι πηγές ήταν εξαντλητικά ακριβείς, η σκηνοθεσία ακολούθησε όσο πιο πιστά γίνεται, ενώ όπως ο ίδιος λέει, εκεί όπου η πηγή «μετατράπηκε από φλυαρία σε ουσιαστική σιωπή», άνοιξε χώρος για δημιουργία και για διάλογο ανάμεσα στο ιστορικό τεκμήριο και τη νέα καλλιτεχνική έκφραση.Στις στιγμές εσωτερικής έντασης η σκηνοθεσία μετατοπίστηκε από τη σύνθεση εικόνας στη μικροκλίμακα της ανθρώπινης χειρονομίας, του βλέμματος, της στάσης του σώματος. Με αποτέλεσμα μια σκηνοθεσία σχεδόν ζωγραφική, με αυστηρή αισθητική πειθαρχία.
Τα σκηνικά του Αντουάν Φονταίν ανασυνθέτουν έναν κόσμο με ζωγραφισμένα τελάρα και προοπτικές, που ζωντανεύει με τρόπο έντονο και παραστατικό τη Σεβίλλη του 1830, μέσα από στρώματα χρώματος και φωτός, που πραγματικά εντυπωσιάζουν, ειδικά στις στιγμές όπου η δράση «παγώνει» εν είδει πίνακα ζωγραφικής, και δίνει στο κοινό την ευκαιρία να θαυμάσει την πραγματικά εξαιρετική χρήση των υλικών και των τεχνικών μέσων, που ανοίγει την πόρτα για μια κλεφτή ματιά στο παρελθόν, μέσω των τεχνικών του παρόντος. Συμπληρώνοντας το αφήγημα, τα κοστούμια του Κριστιάν Λακρουά επιδιώκουν να αναδείξουν την αυθεντική λάμψη του έργου, μέσα από ένα φίλτρο θεατρικότητας και ποιητικής ατμόσφαιρας, χωρίς να περιορίζονται σε μια αντιγραφή των αυθεντικών, αλλά επιχειρώντας μια ευαίσθητη «μετάφραση» των μορφών, των υφών και των χρωμάτων, που ζωντανεύουν εκ νέου επί σκηνής.
Μια παράσταση του σήμερα, που καταφέρνει τόσο να συνομιλήσει με το παρελθόν του κλασικού, όσο και να αναδείξει στο έπακρο την ουσία του έργου και της ίδιας της ηρωίδας, που εξυμνεί «εκείνο το μεθυστικό πράγμα: την ελευθερία!». Η Κάρμεν, εξάλλου, δεν αφηγείται απλώς ένα μοιραίο ειδύλλιο, αλλά φωτίζει διαχρονικά ζητήματα αυτοδιάθεσης, έμφυλης βίας και της σύγκρουσης του ατόμου με τις πατριαρχικές δομές, καθιστώντας τη μουσική έναν «καθρέφτη» στον οποίο αντανακλώνται οι εσωτερικές συγκρούσεις και τα αδιέξοδα της κοινωνίας, και την ίδια την Κάρμεν, ένα διαχρονικό σύμβολο του ανυπότακτου.
Με ερμηνείες που αναδεικνύουν το ηθικό βάρος των ηρώων που ενσαρκώνουν και την αριστουργηματική μουσική του Μπιζέ να πλαισιώνει τη δράση των τεσσάρων πράξεων εκτυλίσσονται επί σκηνής, η παράσταση της Κάρμεν ήταν πραγματικά από τις πιο ευχάριστες – αν όχι η πιο αξέχαστη – εκπλήξεις της φετινής σεζόν (και σίγουρα ο βασικός λόγος για τον οποίο μάλλον θα γίνω πιο τακτική θαμώνας της Λυρικής)!
Ένα έργο που υμνεί το απρόβλεπτο και το άπιαστο του έρωτα, τη λαχτάρα του ανθρώπου για ζωή και ελευθερία και το θάρρος να την υπερασπίζεται με κάθε κόστος. Άλλωστε, για αυτό δεν κάνουμε τέχνη; Για την ελευθερία που μας δίνει και για την αιώνια ζωή που μας υπόσχεται!
