Ανάμεσα στις φετινές κυκλοφορίες επέλεξα τρεις συλλογές που μου κίνησαν το ενδιαφέρον. Οι «Τσίχλες ταξιδίου» του Μάκη Τσίτα και οι «Θεριστές» του Ζαχαρία Μαυροειδή κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, ενώ «Η ελπίδα και άλλες ιστορίες» του νομπελίστα J. M. Coetzee κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Τρία βιβλία με διαφορετικό ύφος και θεματολογία, που δείχνουν πόσες μορφές μπορεί να πάρει μια σύντομη ιστορία.
«Τσίχλες ταξιδίου» – Μάκης Τσίτας – Εκδόσεις Μεταίχμιο
Στις «Τσίχλες ταξιδίου» συγκεντρώνονται δεκαεννέα διηγήματα, γραμμένα σε διάστημα μεγαλύτερο των τριάντα χρόνων. Η χρονική αυτή απόσταση εξηγεί και τις διαφορές στην τεχνοτροπία, στη γλώσσα και στη δομή τους. Άλλοτε κυριαρχούν το κωμικό και το σουρεαλιστικό στοιχείο και άλλοτε η αφήγηση γίνεται περισσότερο δραματική.
Στο κέντρο των ιστοριών βρίσκονται καθημερινοί άνθρωποι που προσπαθούν να σταθούν όρθιοι απέναντι στις μικρές και μεγάλες δυσκολίες της ζωής. Άνδρες και γυναίκες έρχονται αντιμέτωποι με την ανασφάλεια, τη ματαίωση, την απώλεια, τις οικογενειακές σχέσεις και τις προσδοκίες που δεν εκπληρώθηκαν. Ορισμένες φορές μια φαινομενικά συνηθισμένη κατάσταση οδηγεί σε μια ανατροπή, ενώ αλλού το χιούμορ γίνεται ο τρόπος με τον οποίο φωτίζονται οι αδυναμίες και οι αντιφάσεις των ανθρώπων.
Ο ίδιος ο τίτλος παραπέμπει σε κάτι μικρό που μας συνοδεύει στη διαδρομή. Κάπως έτσι λειτουργούν και αυτές οι ιστορίες: διαβάζονται σχετικά γρήγορα, αλλά καθεμία μπορεί να αφήσει τη δική της επίγευση.
«Θεριστές» – Ζαχαρίας Μαυροειδής – Εκδόσεις Μεταίχμιο
Οι «Θεριστές» σχηματίζουν έναν ιδιότυπο χάρτη του ελληνικού καλοκαιριού. Ντόπιοι και ξένοι, μόνιμοι κάτοικοι και επισκέπτες, νεότεροι και μεγαλύτεροι σε ηλικία συναντιούνται σε διαφορετικά σημεία της χώρας. Δεν βλέπουμε, όμως, το καλοκαίρι μιας τουριστικής καρτ ποστάλ. Πίσω από τον ήλιο, τη θάλασσα και την προσωρινή ανεμελιά εμφανίζονται προσωπικές αγωνίες, κοινωνικές διαφορές και σχέσεις που δοκιμάζονται.
Οι ήρωες μοιάζουν αρχικά ασύνδετοι μεταξύ τους, όμως τους ενώνει η προσπάθειά τους να βρουν τη θέση τους μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί έναν γλυκόπικρο, συχνά σαρκαστικό τόνο, για να αναδείξει όσα κρύβονται πίσω από τις πράξεις και τα λόγια τους.
Είναι μια επιλογή που ταιριάζει πολύ και με την εποχή. Το καλοκαίρι έχει μόλις τελειώσει και οι ιστορίες του βιβλίου προσφέρουν την ευκαιρία να επιστρέψουμε σε αυτό, αυτή τη φορά χωρίς την εξιδανίκευσή του. Στους «Θεριστές» η ελληνική καλοκαιρινή εμπειρία αποκτά πολλές φωνές και διαφορετικά πρόσωπα.
«Η ελπίδα και άλλες ιστορίες» – J. M. Coetzee – Εκδόσεις Διόπτρα
Στην τρίτη επιλογή περνάμε από τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα στη γραφή ενός από τους σημαντικότερους συγγραφείς της εποχής μας. Η συλλογή περιλαμβάνει οκτώ ιστορίες, στις οποίες ο J. M. Coetzee επιστρέφει σε θέματα που συναντάμε συχνά στο έργο του: τον έρωτα, τον θάνατο, τα γηρατειά, τη σχέση των ανθρώπων με τα ζώα και την ευθύνη μας απέναντι στις άλλες μορφές ζωής.
Στις ιστορίες εμφανίζεται ξανά η Ελίζαμπεθ Κοστέλο, μια ηλικιωμένη συγγραφέας που λειτουργεί ως γνώριμη μορφή στο έργο του Coetzee. Μέσα από τις σκέψεις και τις συζητήσεις της γεννιούνται ερωτήματα για τις επιλογές μας, τη μοναξιά, τη φθορά του σώματος και όσα εξακολουθούν να δίνουν νόημα στη ζωή.
Το βιβλίο φαίνεται να ζητά από τον αναγνώστη να σταθεί στις λεπτομέρειες και στα ηθικά διλήμματα των ιστοριών του. Ακόμη και ο τίτλος του αφήνει ένα μικρό άνοιγμα προς το φως, χωρίς να υπόσχεται εύκολες απαντήσεις.
Οι τρεις αυτές συλλογές μάς οδηγούν σε διαφορετικές αναγνωστικές διαδρομές: από τους καθημερινούς ανθρώπους του Μάκη Τσίτα στο ελληνικό καλοκαίρι του Ζαχαρία Μαυροειδή και από εκεί στα υπαρξιακά ερωτήματα του J. M. Coetzee. Αν αναζητάτε βιβλία που μπορείτε να διαβάζετε λίγο λίγο, αφήνοντας κάθε ιστορία να καταλαγιάσει πριν περάσετε στην επόμενη, ίσως εδώ βρίσκεται η αφορμή για την πρώτη φθινοπωρινή σας επιλογή.
