Σκαρφαλωμένη σε υψόμετρο περίπου 1.050 μέτρων, στις πλαγιές της Οίτης, βρίσκεται μέσα σε ένα τοπίο όπου τα έλατα φτάνουν σχεδόν μέχρι τα σπίτια και ανάμεσά τους ξεπροβάλλουν καρυδιές, καστανιές, κερασιές και μηλιές. Τα άφθονα νερά της περιοχής χαρίζουν στο τοπίο μια πυκνή βλάστηση που δύσκολα περιμένει κανείς τόσο κοντά στην Αθήνα. Και αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που σε ξαφνιάζει. Σε περίπου δυόμισι ώρες από την πρωτεύουσα, η εικόνα αλλάζει ολοκληρωτικά. Η άσφαλτος παραδίδει σταδιακά τη θέση της στο βουνό, η θερμοκρασία πέφτει και ο αέρας αποκτά εκείνη τη χαρακτηριστική μυρωδιά του υγρού χώματος και του ελάτου.
Η Παύλιανη αποτελείται ουσιαστικά από δύο οικισμούς, την Άνω και την Κάτω Παύλιανη, όμως αυτό που έκανε το χωριό γνωστό σε ολόκληρη την Ελλάδα βρίσκεται λίγο έξω από τον οικιστικό πυρήνα του: το περίφημο Πάρκο Αναψυχής της Παύλιανης. Η ιστορία του είναι ίσως ακόμη πιο ενδιαφέρουσα από το ίδιο το πάρκο. Η προσπάθεια ξεκίνησε πριν από περίπου τρεις δεκαετίες ως μια τοπική πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός χώρου αναψυχής για τα παιδιά και τους νέους του χωριού και με τα χρόνια εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ιδιαίτερους υπαίθριους προορισμούς της Στερεάς Ελλάδας. Εδώ η φύση έχει τον πρώτο λόγο, αλλά ο άνθρωπος έχει επέμβει με χιούμορ και φαντασία.
Το μονοπάτι ακολουθεί τα νερά στις πηγές του Ασωπού μέσα σε ένα πυκνό δάσος, συναντώντας μικρούς καταρράκτες, ξύλινα γεφυράκια και ξέφωτα. Ανάμεσά τους εμφανίζονται ξαφνικά κούνιες, αιώρες, παιχνίδια, αυτοσχέδιες κατασκευές και μικρές εκπλήξεις. Το αποτέλεσμα θυμίζει κάτι ανάμεσα σε φυσικό πάρκο και παιδικό όνειρο. Και το σημαντικότερο είναι ότι μεγάλο μέρος αυτής της ιδιόμορφης ταυτότητας γεννήθηκε από τους ίδιους τους κατοίκους. Η Παύλιανη απέδειξε πως ένα μικρό ορεινό χωριό δεν χρειάζεται απαραίτητα μεγάλες τουριστικές επενδύσεις για να αποκτήσει χαρακτήρα. Χρειάζεται κυρίως ιδέες.
Αν όμως απομακρυνθεί κανείς λίγο από το δημοφιλές πάρκο, ανακαλύπτει την άλλη Παύλιανη. Εκείνη που αποτελεί ουσιαστικά μια πύλη προς την Οίτη, ένα από τα σημαντικότερα ορεινά οικοσυστήματα της Στερεάς Ελλάδας. Η περιοχή προσφέρεται για πεζοπορία και εξορμήσεις στον Εθνικό Δρυμό, ενώ σε μεγαλύτερες διαδρομές ο επισκέπτης μπορεί να προσεγγίσει το φαράγγι του Ασωπού και την περίφημη Πυρά του Ηρακλέους. Σύμφωνα με τον μύθο, στην Οίτη τοποθετείται το τέλος της επίγειας ζωής του Ηρακλή και η αποθέωσή του, ενώ στο οροπέδιο της Καταβόθρας σώζονται αρχαιολογικά κατάλοιπα ιερού αφιερωμένου στον μυθικό ήρωα. Ξαφνικά το βουνό αποκτά μια δεύτερη διάσταση. Γίνεται ένας τόπος φορτισμένος με μύθους, ανθρώπινες ιστορίες και μια παρουσία αιώνων.
Το ωραίο με την Παύλιανη είναι πως δύσκολα αποφασίζεις ποια εποχή της ταιριάζει περισσότερο. Την άνοιξη, το βουνό ξυπνά και τα νερά κατεβαίνουν ορμητικά. Το καλοκαίρι, όταν η Αθήνα ψήνεται, εδώ αναζητάς τη σκιά κάτω από τα έλατα. Το φθινόπωρο είναι ίσως η πιο φωτογενής εποχή της, όταν το δάσος γεμίζει χρώματα, μυρωδιές και πεσμένα φύλλα. Και τον χειμώνα, όταν έρθει το χιόνι, το χωριό αποκτά μια σχεδόν αλπική όψη. Η εύφορη γη και τα πολλά νερά έχουν συνδεθεί και με προϊόντα όπως μήλα, κεράσια, φασόλια και πατάτες, υπενθυμίζοντας ότι πριν γίνει δημοφιλής προορισμός, η Παύλιανη ήταν –και παραμένει– ένας ζωντανός ορεινός τόπος.
Μετά τη βόλτα στο δάσος, το σκηνικό ζητά σχεδόν από μόνο του επιστροφή στο χωριό. Για αξιοπρεπές φαγητό ταβέρνας προτιμήστε την Ταβέρνα της Λίτσας. Εδώ θα δοκιμάσετε νόστιμα ορεκτικά ενώ στα κυρίως προτιμήστε τη σχάρα του μαγαζιού που δείχνει να είναι και το μεγάλο ατού του. Τα παϊδάκια, όλα διαλεχτά, είναι κομμένα και ψημένα όπως ακριβώς πρέπει. Το μαγαζί όμως που κλέβει την παράσταση είναι η Μαγική Αυλή της Emmy. Εδώ, η Emmy και ο σύζυγός της Θύμιος έχουν δημιουργήσει ένα ολόδικό τους μικρό σύμπαν υψηλής αισθητικής και γευστικότητας. Από τα γλυκά ταψιού που σε υποδέχονται (ραβανί, πορτοκαλόπιτα, καταΐφι, καρυδόπιτα κτλ) μέχρι τις πεντανόστιμεςτυρόπιτες, η πρόταση τους είναι μια πραγματική βουτιά στην απόλαυση. Το μεγαλύτερο ατού του μικρού αυτού παράδεισου είναι η κουκλίστικη αυλή, μια όαση αυθεντικότητας και δροσιάς. Εκεί, εκτός από τα προαναφερθέντα, ο Θύμιος σερβίρει πιάτα ημέρας που μαγειρεύει κατά βούληση με τα πιο φρέσκα υλικά και πολλή αγάπη, ενώ αν δε θέλετε να φάτε, θα απολαύσετε τον καφέ σας με ένα από τα γλυκά. Κατά τα άλλα, ίσως αξίζει να καθήσετε στο καφέ που βρίσκεται στην αρχή της διαδρομής του Πάρκου της Παύλιανης για λίγο forestbathing, αν και ανάλογα με την αισθητική σας, ίσως σας αποτρέψει η αταίριαστη με το δάσος μουσική επένδυση που επιλέγουν οι ιδιοκτήτες, που θυμίζει all day καφέ στην παραλία της Λούτσας.
Η Παύλιανη δεν έχει την αρχοντιά της Δημητσάνας, ούτε τη θεατρικότητα της Αράχωβας. Και μάλλον αυτό είναι το μεγαλύτερο προσόν της. Δεν προσπαθεί να γίνει κάτι που δεν είναι. Παραμένει παιχνιδιάρικη, λίγο αυτοσχέδια, κάποιες φορές σχεδόν παιδική. Ένας τόπος όπου μια πινακίδα μπορεί να σου προκαλέσει γέλιο και λίγα μέτρα παρακάτω ένας καταρράκτης να σε κάνει να σταματήσεις και απλώς να ακούσεις. Κι όταν απομακρυνθείς από τα παιχνίδια και τις κούνιες και προχωρήσεις βαθύτερα στο δάσος, η φασαρία σβήνει. Μένουν τα νερά, τα έλατα και ο αέρας της Οίτης. Εκεί ίσως βρίσκεται και η πραγματική γοητεία της Παύλιανης: σε έναν τόπο που θυμίζει στους μεγάλους ότι κάποτε ήταν παιδιά και στα παιδιά ότι η μεγαλύτερη παιδική χαρά βρίσκεται ακόμη έξω, μέσα στη φύση.
