Ρόλοι – ορόσημα, ρόλοι – σύμβολα, που έχουν περάσει στο πάνθεο των δραματικών χαρακτήρων. Ένας τέτοιος ρόλος είναι και αυτός της Μήδειας, η οποία ως προσωπικότητα έχει περάσει πέρα από τον δραματουργικό άξονα αλλά και τον μύθο, δημιουργώντας πάντα ένα γόνιμο έδαφος για προβληματισμό και αναζητήσεις. Μέσα από αναρίθμητες σκηνικές ζωές σε κάθε γωνιά του κόσμου, η Κολχίδια πριγκίπισσα που διέπραξε το αδιανόητο, παραμένει ένα από τα πιο ανήσυχα, ανεπίλυτα και πολυδιάστατα πρόσωπα της παγκόσμιας δραματουργίας. Δεν λύνεται, δεν εξηγείται, δεν εξαντλείται, και για αυτό ακριβώς μένει διαχρονικά επίκαιρη και γεννά μια συζήτηση που δεν εξαντλείται πουθενά.
Η ιστορία της Μήδειας είναι κατά βάθος η ιστορία ενός ορίου που καταπατάται, μιας υπόσχεσης για συμπόρευση που γίνεται σύγκρουση. Είναι μια αφήγηση του σημείου εκείνου όπου η αγάπη, η προδοσία, η ξενιτιά και η αξιοπρέπεια μπλέκονται και συμπιέζονται σε έναν τόσο απίστευτα μικρό «χώρο», που η έκρηξη γίνεται αναπόφευκτη. Και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι που κάθε εποχή ξαναβρίσκει στο πρόσωπο της Μήδειας κάτι δικό της: ο Σενέκας τη χαρακτήρισε θεά της εκδίκησης, η φεμινιστική σκέψη του 20ού αιώνα την ανακάλυψε ως σύμβολο καταπίεσης, και σήμερα μιλά απτά για τον ξεριζωμό, την έλλειψη της ταυτότητας και την αναλωσιμότητα του «άλλου» μέσα στον δυτικό κόσμο, ο οποίος δε συγχωρεί το ξένο. Έρωτας, προδοσία, μίσος, ξενότητα, ηθική, διαφορές κουλτούρας, κοινωνικές ανισότητες, όλα βρίσκονται μέσα στη δίνη της Μήδειας και περιμένουν τη στιγμή που θα ενταχθούν σε έναν ευρύτερο, σχετικό διάλογο. Ο Ευριπίδης έγραψε ένα κείμενο που δεν σκουριάζει, γιατί έγραψε για κάτι που δεν αλλάζει.
Τη δική της ιστορία στον ρόλο έχει γράψει και η ηθοποιός Καρυοφιλλιά Καραμπέτη, η οποία σημάδεψε με την ερμηνεία της την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου το 1997, σε σκηνοθεσία της Νικαίτης Κοντούρη, και φέτος το καλοκαίρι, σχεδόν 30 χρόνια αργότερα, θα επιστρέψει στον ρόλο, υπό τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Nikita Milivojević, σε μια Μήδεια που κουβαλάει στη σκηνή, ως μνήμη και ως αλήθεια, το αφόρητο φορτίο του έρωτα που οδηγεί στην προδοσία, την εξορία και τον θάνατο.
Η παράσταση του 1997, ξεκινώντας από το αρχαίο θέατρο της Δωδώνης και συνεχίζοντας την πορεία της στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, κατέληξε να προχωρά σε μια περιοδεία που έφτασε σχεδόν σε κάθε γωνιά της Ελλάδος, αλλά και πέρα από τα εθνικά σύνορα, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία σε Κωνσταντινούπολη, Στρασβούργο, Σίδνεϋ, Μελβούρνη, Τελ Αβίβ, Νέα Υόρκη, Βοστώνη, Μόντρεαλ, Πεκίνο, Τόκιο, με τους θεατές παγκοσμίως να υποκλίνονται στο ταλέντο της Καραμπέτη και στον τρόπο που η ηθοποιός συνομίλησε με τον ρόλο.
Σε παλαιότερες συνεντεύξεις της η Καραμπέτη έχει δηλώσει πως ο ρόλος της Μήδειας έχει «σημαδέψει» την καριέρα της, και όχι τυχαία, καθώς η ηθοποιός έχει καταφέρει να συνδέσει το όνομά της με τον ρόλο, ως ερμηνεύτρια της γενιάς της. «Η Μήδεια του Ευριπίδη είναι ο ρόλος που έχω αγαπήσει περισσότερο απ’ όλους όσους έχω παίξει. […] Η µορφή της στέκεται πέρα από την ανθρώπινη κατανόηση. Η πράξη της είναι τόσο τροµακτική, που δεν µπορεί να τη χωρέσει ο νους. Είναι ένα σύµβολο αρχετυπικό, που κατοικεί στη χώρα της ποίησης και του υποσυνειδήτου. […] Η Μήδεια είναι εκείνο το απόκοσµο, που έρχεται από τις άγνωστες περιοχές του νου. Το πρόσωπό της είναι πολυπρισµατικό. Κάθε της πράξη αποδίδει στην ήδη πολυσύνθετη προσωπικότητά της µια νέα συµβολική διάσταση.» (δηλώσεις της ηθοποιού στην εφημερίδα Έθνος, 2019).
Η φετινή της, λοιπόν, συνεργασία με τον Nikita Milivojević, δεν αποτελεί απλά μια επιστροφή της Καραμπέτη στον ρόλο που τόσο τη στιγμάτισε, και στον οποίο και η ίδια έχει αφήσει τη δική της παρακαταθήκη, αλλά μια συνέχεια του ρόλου μέσα στον χρόνο. Εικοσιεννέα χρόνια μετά την παγκόσμια επιτυχία της παράστασης του Εθνικού Θεάτρου, έχουμε ξανά την ευκαιρία να προσεγγίσουμε μία ακόμα ανάγνωση σε μια δραματική προσωπικότητα αμφιλεγόμενη και πολυδιάστατη, να δούμε πώς ένας ρόλος δεν μένει στάσιμος, αλλά εξελίσσεται μαζί με τον άνθρωπο που τον ενσαρκώνει, και με τα ερμηνευτικά του μέσα που ωριμάζουν. Μια θεατρική «επιστροφή» που αφορά την ίδια τη φύση του θεάτρου και τη ρευστότητα του κάθε ρόλου, μια παράσταση – ευκαιρία να δούμε έναν από τους πιο αινιγματικούς ρόλους της παγκόσμιας δραματουργίας να συναντά ξανά την ηθοποιό που τον έκανε τόσο δικό της.
Η ανάγνωση του Milivojević δεν αντιμετωπίζει τη Μήδεια ως τέρας, ως την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα, αλλά ως μια συνειδητή ανθρώπινη ύπαρξη που φτάνει στο έσχατο όριο, κουβαλώντας μνήμες που δεν σβήνουν: τον έρωτα που οδήγησε στην προδοσία, την εξορία, τον θάνατο. Στο πλευρό της Καρυοφιλλιάς Καραμπέτη, και πάλι, ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος (που υπήρξε ο Ιάσονάς της το 1997), ο Άρης Λεμπεσόπουλος και η Ρένη Πιττακή στον ρόλο της Τροφού. Τη ζωντανή μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού συμπληρώνουν η κίνηση της Amalia Bennett, η σκηνογραφία του Σωτήρη Μελανού, τα κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, με την παράσταση να κάνει πρεμιέρα στις 5 Ιουλίου στο Θέατρο Βράχων, πριν ξεκινήσει την καλοκαιρινή της πορεία στα θέατρα της Αττικής.
Η Μήδεια, ως εμβληματικός ρόλος, έχει περάσει από αμέτρητα σώματα και φωνές, και όπως κάθε αντίστοιχός της υπάρχει πάντα στο μεταίχμιο: ανάμεσα στις παραστάσεις, ανάμεσα στις εποχές, ανάμεσα στα χρόνια που αλλάζουν τον άνθρωπο που τους φέρει. Και ορισμένες φορές, όταν ένας ρόλος συναντά τον ερμηνευτή που θα του δώσει ουσιαστικά πνοή, η εξέλιξή του στον χρόνο, μπορεί να μοιάζει τόσο φυσική όσο αυτή κάθε ανθρώπου. Για τη Μήδεια, αυτή η επιλογή της ερμηνεύτριας φαίνεται να έχει γίνει από καιρό, και η φετινή, νέα συνάντησή της με την Καραμπέτη, την επισφραγίζει!
