Η Ανατολική Σικελία είναι ένας τόπος που δεν αποκαλύπτεται αμέσως· σε αφήνει πρώτα να τον διασχίσεις, να τον μυρίσεις, να τον ακούσεις. Να περπατήσεις πάνω στις πέτρες του, να κοιτάξεις τη θάλασσά του και να νιώσεις ότι όλα εδώ υπήρχαν πολύ πριν από εσένα και θα συνεχίσουν να υπάρχουν πολύ μετά. Ίσως γιατί η Σικελία είναι μια μικρή ήπειρος. Ένας τόπος όπου Έλληνες, Ρωμαίοι, Άραβες, Νορμανδοί και Ισπανοί άφησαν όλοι από ένα στρώμα ιστορίας, δημιουργώντας ένα παλίμψηστο πολιτισμών που δύσκολα συναντά κανείς αλλού στην Ευρώπη.
Το ταξίδι ξεκινά από τη Ραγκούσα, μια πόλη που μοιάζει να αιωρείται πάνω από τους ασβεστολιθικούς λόφους της νοτιοανατολικής Σικελίας. Μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1693, η πόλη ξαναχτίστηκε σχεδόν από την αρχή, χαρίζοντας στον κόσμο ένα από τα ωραιότερα δείγματα σικελικού μπαρόκ. Η Ragusa Ibla, η παλιά πόλη, είναι ένα αριστούργημα πέτρας και φωτός. Εκκλησίες, παλάτια και μικρά σοκάκια κατηφορίζουν σαν ποτάμι προς την κοιλάδα, δημιουργώντας την αίσθηση πως κάθε γωνιά αποτελεί σκηνικό κινηματογραφικής ταινίας. Μην παραλείψετε να φτάσετε μέχρι την άκρη της πόλης. Θα σας ανταμείψουν οι κήποι του Giardino Ibleo, με τη μοναδική θέα στην κοιλάδα.
Λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα βρίσκεται η Μόντικα, ίσως η πιο ποιητική από όλες τις μπαρόκ πόλεις της περιοχής. Τα σπίτια της σκαρφαλώνουν στις πλαγιές σαν να προσπαθούν να αγγίξουν τον ουρανό, ενώ η επιβλητική εκκλησία του San Giorgio μοιάζει να αναδύεται μέσα από την πέτρα. Η Μόντικα όμως κρύβει ακόμη έναν θησαυρό: τη σοκολάτα της. Η συνταγή της, που έφτασε εδώ από τους Ισπανούς και τις αποικίες τους στο Μεξικό, διατηρεί μέχρι σήμερα την αρχαία τεχνική της ψυχρής επεξεργασίας, δημιουργώντας μια σοκολάτα με ιδιαίτερη υφή και αρώματα που δύσκολα ξεχνιούνται. Όλα αυτά μπορείτε να τα δοκιμάσετε με μια επίσκεψη στην Antica Dolceria Bonajuto, τον παλαιότερο παραγωγό σοκολάτας της Σικελίας, που στέκεται στην ίδια θέση από το 1880.
Από εκεί, ο δρόμος οδηγεί προς το Νότο, την πόλη που πολλοί αποκαλούν «την πρωτεύουσα του σικελικού μπαρόκ». Εδώ, η αρχιτεκτονική αποκτά σχεδόν θεατρικές διαστάσεις. Οι προσόψεις των εκκλησιών αλλάζουν χρώμα καθώς πέφτει ο ήλιος και η χρυσαφένια πέτρα μοιάζει να ζωντανεύει. Το Νότο είναι μια πόλη που δεν χρειάζεται βιασύνη. Θέλει αργό περπάτημα, μια στάση για espresso και, όταν έρθει το βράδυ, ένα ποτήρι κρασί στο RitroVino, ένα από τα πιο όμορφα wine bars της πόλης. Εκεί, ανάμεσα σε ετικέτες από ολόκληρη τη Σικελία, καταλαβαίνει κανείς ότι το κρασί εδώ αφηγείται τον τόπο του.
Λίγα λεπτά έξω από το Νότο, η θάλασσα κάνει αισθητή την παρουσία της. Στο Lido di Noto, το Bar…Bados Beach Bar αποτελεί την ιδανική στάση για όσους θέλουν να αφήσουν τον χρόνο να κυλήσει αργά. Ξύλινα deck, μουσικές που δεν επιβάλλονται και μια ατμόσφαιρα που ισορροπεί ανάμεσα στη χαλάρωση και την ανεπιτήδευτη κομψότητα. Με ένα spritz στο χέρι και τα πόδια στην άμμο, η Σικελία αποκτά τον πιο καλοκαιρινό της εαυτό. Η θάλασσα εδώ κρυστάλλινη και δροσερή, δεν έχει απόλύτως τίποτα να ζηλέψει από την ελληνική. Κι ύστερα είναι και οι άλλες παραλίες. Εκείνες οι ατελείωτες αμμουδιές κοντά στη Ραγκούσα και τη Μόντικα, όπως η Marina di Ragusa, η Punta Secca, η Sampieri, η Donnalucata και η Santa Maria del Focallo. Παραλίες χωρίς επιτήδευση, όπου η ζωή κυλάει με τον ίδιο αργό ρυθμό που κυλάει και ο ήλιος προς τη δύση. Εκεί δεν πας για να δεις και να σε δουν. Πας για να ακούσεις τον αέρα, να διαβάσεις λίγες σελίδες από ένα βιβλίο και να αφήσεις το αλάτι να στεγνώσει πάνω στο δέρμα.
Και έπειτα έρχονται οι Συρακούσες. Η πόλη όπου η αρχαία Ελλάδα εξακολουθεί να αναπνέει. Η σημερινή πόλη μπορεί να είναι μεγάλη, όμως η καρδιά της βρίσκεται στην Ορτιγία, το μικρό νησί που συνδέεται με τη στεριά με δύο γέφυρες. Εκεί, η ιστορία δεν παρουσιάζεται σαν μουσείο αλλά σαν καθημερινότητα. Ελληνικοί ναοί ενσωματωμένοι σε μπαρόκ καθεδρικούς, στενά σοκάκια που μυρίζουν θάλασσα και γιασεμί, μικρές πλατείες γεμάτες ζωή. Εδώ μην παραλείψετε να κάνετε μια στάση για espresso στο πόδι, στο Cafe Apollo, ακριβώς απέναντι από τον αρχαίο ναό του Απόλλωνα. Όταν πέσει το βράδυ, λίγα πράγματα μπορούν να συγκριθούν με ένα δείπνο στην Osteria da Carlo. Ψάρια και θαλασσινά που έφτασαν το ίδιο πρωί στο λιμάνι, απλές συνταγές που σέβονται την πρώτη ύλη και ένα ποτήρι λευκό Grillo ή Carricante αρκούν για να καταλάβεις πόσο στενή είναι η σχέση των Σικελών με τη θάλασσα.
Η διαδρομή συνεχίζει βόρεια προς την Ταορμίνα, την πιο διάσημη ίσως πόλη του νησιού. Πολυσύχναστη, κοσμοπολίτικη, αλλά πάντα εντυπωσιακή. Από το αρχαίο ελληνικό θέατρο, η θέα προς την Αίτνα και το Ιόνιο μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική. Εδώ, ο χρόνος λειτουργεί διαφορετικά. Οι τουρίστες φωτογραφίζουν, οι ντόπιοι συνεχίζουν τις καθημερινές τους συνήθειες και ο ήλιος βάφει τις προσόψεις των κτιρίων με εκείνο το θερμό πορτοκαλί που μόνο η Μεσόγειος γνωρίζει.
Πάνω από όλα όμως δεσπόζει η Αίτνα. Το μεγαλύτερο ενεργό ηφαίστειο της Ευρώπης είναι η ψυχή της Ανατολικής Σικελίας. Τα μαύρα ηφαιστειακά πετρώματα, οι αμπελώνες που φυτρώνουν πάνω στη λάβα και τα μικρά χωριά που ζουν διαρκώς με τη σκιά της, δημιουργούν ένα τοπίο σχεδόν εξωγήινο. Κι όμως, μέσα σε αυτή την τραχύτητα γεννιούνται μερικά από τα πιο εκλεπτυσμένα κρασιά της Ιταλίας. Το Nerello Mascalese και το Carricante μοιάζουν να κουβαλούν μέσα τους λίγη από την ενέργεια του ίδιου του ηφαιστείου.
Ίσως τελικά αυτό να είναι το μεγαλύτερο δώρο της Ανατολικής Σικελίας. Δεν προσπαθεί να σε εντυπωσιάσει. Δεν σου επιβάλλεται. Σε αφήνει απλώς να τη ζήσεις. Κι όταν έρθει η ώρα της επιστροφής, συνειδητοποιείς πως δεν παίρνεις μαζί σου μόνο φωτογραφίες ή αναμνήσεις αλλά και εκείνη τη γλυκιά μελαγχολία που αφήνουν πάντα οι τόποι στους οποίους θα ήθελες, κάποτε, να επιστρέψεις.
