Κι επειδή το «πολιτιστικό» καλοκαίρι είναι πάντα γεμάτο και το πρόγραμμα του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου βρίθει επιλογών, ξεχωρίσαμε για εσένα κάποιες παραγωγές που μπορεί να σε ενδιαφέρουν, για να μη χρειαστεί να διαβάσεις τα πάντα αναλυτικά!
Φέτος, πρώτη φορά υπό τη διεύθυνση του Μιχαήλ Μαρμαρινού, με τον χώρο της Πειραιώς 260 να γιορτάζει τα 20 χρόνια λειτουργίας του και το Ηρώδειο να ετοιμάζεται για μια σειρά αποχαιρετιστήριων εκδηλώσεων, το πρόγραμμα του φεστιβάλ φαίνεται πολυσυλλεκτικό, αγκαλιάζοντας από την όπερα και την κλασική αρχαία τραγωδία, μέχρι τη σύγχρονη performance και τις εικαστικές προτάσεις.
Είτε είσαι από αυτούς που ψάχνουν πάντα αφορμή για μια εξόρμηση στα μέρη της Επιδαύρου, είτε από εκείνους που περνούν το καλοκαίρι στην πόλη ξεκλέβοντας λίγο χρόνο για επαφή με την τέχνη, παρακάτω θα βρεις τις επιλογές που ξεχωρίσαμε από το φετινό φεστιβάλ.
Αρχαίο θέατρο Επιδαύρου
Μήδεια του Λουίτζι Κερουμπίνι – 20 Ιουνίου
Στα 65 χρόνια μετά το πρώτο της ανέβασμα στο θέατρο Επιδαύρου, με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Κάλλας, η όπερα του Κερουμπίνι αναβιώνει από την ΕΛΣ για μία και μοναδική παράσταση. Μέσα από τα βιβλία σκηνοθεσίας του Μινωτή, τα σχέδια του Τσαρούχη, καθώς και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που σώζεται από τις θρυλικές παραστάσεις της Κάλλας στην Επίδαυρο, επιχειρείται μια ανασύνθεση της παράστασης, όπως την εμπνεύστηκαν και την παρουσίασαν οι μυθικοί εκείνοι καλλιτέχνες που σφράγισαν τον ελληνικό πολιτισμό, σε μια βραδιά που προβλέπεται εμβληματική.
Ναι, ξέρουμε ότι είναι sold out, αλλά τι να κάνουμε, να μην την προτείνουμε; Άσε που πάντα υπάρχει πιθανότητα να σταθείς τυχερός και να βρεις κάποιο εισιτήριο τελευταία στιγμή. Δεν είναι να παίζουμε με αυτά!
Βάκχες του Ευριπίδη, με τους The Tiger Lillies – 10 & 11 Ιουλίου
Αν υπάρχει μια παραγωγή φέτος που ορίζει εκ προοιμίου τη συζήτηση, είναι αυτή. Ο Βούλγαρος σκηνοθέτης Γιάβορ Γκάρντεφ αναλαμβάνει τον Ευριπίδη σε μια διεθνή συμπαραγωγή που αναδεικνύει το διονυσιακό σύμπαν με έναν τρόπο ριζικά διαφορετικό από κάθε ακαδημαϊκή προσέγγιση. Στις Βάκχες του Γκάρντεφ τίθεται ένα καίριο ερώτημα σχετικά με την ανοχή της κοινωνίας στην αποσταθεροποίηση. Πώς μεταβολίζεται στον συλλογικό οργανισμό το συμβάν –διανοητικά, ψυχικά, πολιτικά – πριν μετατραπεί σε τραύμα; Το έργο λειτουργεί ως αναμέτρηση με τα όρια της ευταξίας, δοκιμάζοντας την αντοχή κανόνων και θεσμών.
Τρωάδες του Ευριπίδη – 31 Ιουλίου & 1 Αυγούστου
Η μοναδική γυναικεία σκηνοθετική υπογραφή στο Αρχαίο Θέατρο φέτος, και δεν είναι τυχαίο. Η Ελένη Ευθυμίου αναλαμβάνει το πιο αντιπολεμικό έργο του Ευριπίδη με μια πολυπρόσωπη παράσταση που συνδιαλέγεται άμεσα με το σήμερα, με μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει ανάμεσα στους ερμηνευτές, οι Τρωάδες μιλούν για τη φρίκη του πολέμου μέσα από το φίλτρο του (θηλυκού) σώματος, που διαισθάνεται πως θα αντικειμενοποιηθεί και θα απανθρωποποιηθεί.
Στο ανέβασμα της Ελένης Ευθυμίου, οι Τρωάδες δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της βασιλικής οικογένειας που αναμένουν την τελική διαλογή. Τα σώματά τους αναμειγνύονται με άλλα σώματα –ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα– που ούτε πριν τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους και που συνήθως δεν έχουν το προνόμιο της αφήγησης. Σώματα που το σύστημα αγνοεί επιδεικτικά, που η εξουσία επιλέγει με ποιον τρόπο θα διαχειριστεί ή θα αφανίσει. Σε αυτό, άλλωστε, ο πόλεμος είναι ‘δίκαιος’: εξισώνει πάντα το πολύ με το λίγο και με το καθόλου.
Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου
Mothers: A Song for Wartime της Marta Górnicka – 4 Ιουλίου
Η Πολωνή χορογράφος και σκηνοθέτις Μάρτα Γκόρνιτσκα έχει οικοδομήσει διεθνή φήμη με τις χορικές παραστάσεις της, όπου η συλλογική φωνή μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής ανάλυσης και συναισθηματικής βίας. Το Mothers: A Song for Wartime — ένα ύμνος-κραυγή των μητέρων ενάντια στον πόλεμο — βρίσκει στο Μικρό Θέατρο το ιδανικό του περιβάλλον: έναν χώρο οικείο, σχεδόν αμφιθεατρικής εγγύτητας, που επιτρέπει στη μουσική να χτυπά κυριολεκτικά στο σώμα.Το έργο ξεκινά με μια shchedrivka, ένα παραδοσιακό ουκρανικό τραγούδι ευχής, συνδεδεμένο με την αναγέννηση και την ανανέωση της ζωής. Στη συνέχεια, ουκρανικά λαϊκά τραγούδια, παιδικές ρίμες, νανουρίσματα, ξόρκια και πολιτικές φράσεις συνθέτουν ένα πυκνό ηχητικό τοπίο, όπου οι επιμέρους παρουσίες παραμένουν ζωντανές μέσα στο σύνολο.
Πειραιώς 260
CARCOMA – 5 Ιουνίου
Βασισμένο στη νουβέλα Σαράκι της Ισπανίδας Λάιλα Μαρτίνεθ — ένα βιβλίο που έγινε φαινόμενο στην Ευρώπη μετά την έκδοσή του από τον φεμινιστικό εκδοτικό οίκο Amor de Madre — το CARCOMA της Αλεξίας Παραμύθα εξερευνά πώς το τραύμα, η σιωπή και η ανδρική βία διαβρώνουν τα γυναικεία σώματα και τις γυναικείες μνήμες. Δύο γυναίκες, γιαγιά και εγγονή, ζουν απομονωμένες, σαν να έχουν γίνει κομμάτι των τοίχων γύρω τους. Γύρω τους, ένας χορός γυναικείων σκιών. Ζωντανή μουσική από κλασική κιθάρα παιγμένη με ανορθόδοξα μέσα και παραδοσιακό κρουστό. Μια παράσταση σωματική, ποιητική και σκοτεινά γοητευτική.
GRAUTS – 6 & 7 Ιουνίου
Σε κείμενο και σκηνοθεσία Γιάννη Μαυριτσάκη, οχρόνος και ο τόπος του GRAUTS είναι το πλατό μιας τηλεοπτικής συνέντευξης την εποχή της εκτόξευσης των διαπλανητικών Βόγιατζερ. Στον απόηχο των πειραματισμών με LSD, ένα σκηνοθετημένο talk show ισορροπεί ανάμεσα στο ντοκουμέντο, την παραίσθηση και τη συναυλία. Στο νέο αυτό έργο, το θέμα των Βακχών και η διαλεκτική αντιπαράθεση Πενθέα-Διονύσου επανέρχεται με τρόπο λοξό. Ο κύκλος τραγουδιών που συνέθεσε ο Γκούσταφ Μάλερ (1901-1904), σε ποίηση του Φρίντριχ Ρίκερτ, με τίτλο Τραγούδια για τα νεκρά παιδιά (Kindertotenlieder), διασκευάζεται σε ψυχεδελικές και πανκ παραλλαγές, που ‘εισβάλλουν’ οργανικά και εκτελούνται ζωντανά από το επί σκηνής συγκρότημα. Παράλληλα, γίνεται χρήση ενός συστήματος Τεχνητής Νοημοσύνης που διαθέτει τη δυνατότητα μουσικού αυτοσχεδιασμού, ενώ αξιοποιείται και ένα πρωτότυπο διαδραστικό εργαλείο που δίνει την ευχέρεια στους ηθοποιούς να μεταβάλλουν δυναμικά τη φωνή τους σε πραγματικό χρόνο.
Όμικρονγιώτα – 6 Ιουνίου
Ένας μικρός, τρυφερός ύμνος στη μοναξιά και στη γλώσσα που αποτυγχάνει να την εκφράσει. Δύο άνθρωποι που περιμένουν καλεσμένους, με τελετουργικά και παιχνίδια που αποκαλύπτουν αυτά που δεν μπορούν να ειπωθούν ευθέως. Στο όμικρονγιώτα, ο Γιάννης Διδασκάλου στήνει έναν μικρό, τρυφερό ύμνο στο Εμείς – και όλα τα επίθετά μας με όμικρον γιώτα – βρίσκοντας στο θέατρο του παραλόγου το κατάλληλο έδαφος για να εκφράσει τη βαθιά ανθρώπινη αμηχανία και αγωνία που γεννά η μοναξιά. Στο όμικρονγιώτα, αποκαλύπτεται ένας κόσμος εύθραυστος, τρυφερός και παράλογος – ένας κόσμος όπου το εγώ αναζητά απεγνωσμένα ένα εμείς, ή, όπως λέει χαρακτηριστικά ένας από τους δύο χαρακτήρες καθώς αναμένουν τους καλεσμένους τους: «Λίγο πριν έρθουν οι άλλοι, θες να ξαναγνωριστούμε;»
Το φονικό της Ιζαμπέλας Μόλναρ – 8 έως 11 Ιουνίου
Βασισμένη στο διήγημα του Δημήτρη Χατζή, η παράσταση της Στεφανίας Γουλιώτη θέτει τη γλυπτική — ως τέχνη αλλά και ως μεταφορά — στο επίκεντρο της σκηνής. Εδώ, η γλυπτική δεν αποτελεί απλώς θέμα, αλλά γίνεται η ίδια πρωταγωνίστρια πάνω στη σκηνή. Η πορεία του υλικού –από την επιδίωξη της 25 τελειότητας και το ερώτημα για το τι τελικά αυτή σημαίνει, μέχρι τη φθορά και τη διάλυση– αναδύεται σε γλαφυρή μεταφορά της εσωτερικής διαδρομής της ηρωίδας. Η παράσταση είναι μια σκηνική μελέτη πάνω στη γλυπτική ως αντίδραση απέναντι στο χάος· μια εξερεύνηση του ορίου όπου η Τέχνη γίνεται ανάγκη υπαρξιακή – και, ενίοτε, επικίνδυνη.
Stores – 14 & 15 Ιουνίου
Ο Γιώργος Βαλαής, ένας από τους πιο ενδιαφέροντες Έλληνες δημιουργούς της νέας γενιάς, επιστρέφει στην Πειραιώς 260 με ένα έργο που εξερευνά τις μεγάλες αφηρημένες υποσχέσεις της σύγχρονης ζωής. Ένα πολυκατάστημα ρούχων που θυμίζει τις γνώριμες αλυσίδες της εποχής μας. Εκεί, ένας χορός ανθρώπων δοκιμάζει ρούχα, ψωνίζει, περιμένει στην ουρά, συνομιλεί σε σύντομους διαλόγους, ξεκουράζεται, συγκρούεται, ξεγυμνώνεται, ξαναρχίζει. Τραγουδά και μονολογεί. Ονειρεύεται το μέλλον. Ένας κόσμος που επαναλαμβάνεται, που ανακυκλώνει χειρονομίες και συμπεριφορές, σε έναν κλιματιζόμενο χωρόχρονο που οι διέξοδοί του σταδιακά εξαφανίζονται.
Hide to show – 20 & 21 Ιουνίου
Το βελγικό σύνολο σύγχρονης μουσικής Nadar Ensemble σε συνεργασία με τον συνθέτη και δραματουργό Michael Beil προσφέρει μια παράσταση στα όρια συναυλίας και θεατρικής πράξης.Υπερπραγματικότητα. Μετα-αλήθεια. Αλγόριθμοι. Μιμίδια. Deep fakes. Avatars. Λέξεις και έννοιες που φαίνονται άγνωστες και σε ασφαλή απόσταση από τις οριοθετημένες ζωές μας στον φυσικό κόσμο. Στην πραγματικότητα, όμως, ορίζουν πολλά περισσότερα απ’ όσα θα θέλαμε να νομίζουμε. Το Hide to show γίνεται ένα ευφυές mash-up πολιτιστικών αναφορών που συνοψίζει το πόσο αλληλένδετες αλλά και μονωμένες έχουν καταστεί πλέον οι ζωές μας, προτάσσοντας ένα ερώτημα που φέρουμε όλοι στα χείλη μας ενώ προσπαθούμε να προλάβουμε μια ακόμα τελευταία ανάρτηση: μήπως τελικά βλέπουμε λιγότερα όταν βλέπουμε τα πάντα;
Τα κόλλυβα – 22 έως 24 Ιουλίου
Η Χριστιάνα Κοσιάρη, μια από τις πιο αποφασιστικές φωνές της νέας ελληνικής σκηνής, φέρνει μια παράσταση που ήδη από τον τίτλο της καθορίζει την ατμόσφαιρα: το νεκρικό τελετουργικό, το πένθος και τα υπολείμματα του οικείου ως θεατρικό υλικό. Η χορογράφος Χριστιάνα Κοσιάρη συνεχίζει την έρευνά της πάνω σε μη νεανικά σώματα, φέρνοντας στη σκηνή δύο επαγγελματίες και τρεις ερασιτέχνες ερμηνεύτριες άνω των εξήντα ετών. Οι ερμηνεύτριες μοιράζονται τον ίδιο σκηνικό χώρο, φέρνοντας μαζί τους διαφορετικές διαδρομές, εμπειρίες και σχέσεις με το σώμα. Τα κόλλυβα είναι μια γιορτή που αποδομεί τον θάνατο με χιούμορ, συμφιλιώνοντάς τον με τον κύκλο της ζωής.
A TRIAL – 26 & 27 Ιουλίου
Η Βραζιλιάνα σκηνοθέτης Christiane Jatahy, μια από τις σημαντικότερες θεατρικές φωνές της σύγχρονης διεθνούς σκηνής, αναλαμβάνει τον Εχθρό του λαού του Χένρικ Ίψεν σε μια εκδοχή που ο τίτλος της προδίδει αρκετά: A TRIAL. Μια δίκη. Το εύρημα είναι ριζικό: στην απουσία δικαστών και δικηγόρων, η απόφαση περνά στο κοινό. Οι θεατές μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή ως ένορκοι και επιλέγονται δώδεκα άτομα με κλήρωση, τα οποία θέτουν ερωτήσεις και ζητούν διευκρινίσεις. Στο τέλος, αποσύρονται για να συσκεφθούν ώστε να εκδοθεί μια δημόσια ετυμηγορία, αποκαλύπτοντας όχι μόνο την υπόθεση αλλά και τις αξίες αυτών που κρίνουν, προσδίδοντας διαφορετικό τέλος από βραδιά σε βραδιά. Στο μεταίχμιο θεάτρου και κινηματογράφου, η υβριδική σκηνοθετική γραφή της Jatahy συνδυάζει ζωντανή δράση με προ-γυρισμένο υλικό και διαδικτυακές ‘μαρτυρίες’, συνομιλώντας με τη σύνθετη οικολογική και πολιτική πραγματικότητα της Βραζιλίας.
Αυτό που ενώνει τις παραγωγές της λίστας αυτής δεν είναι ένα κοινό αισθητικό ιδίωμα ούτε μια θεματική συνοχή. Είναι κάτι πιο απλό: η αίσθηση ότι πίσω από κάθε μία τους υπάρχει κάποιος που είχε κάτι επείγον να πει και βρήκε τον τρόπο να το κάνει στη σκηνή. Μέσα σε ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα, οι φιλότεχνοι της πόλης σίγουρα θα βρείτε μια παραγωγή να σας ταιριάζει, και ίσως ανακαλύψετε το επόμενο talk of the town!
